"DOKTOR PIOTR" - STEFAN ŻEROMSKI: Historia ojca i syna Cedzynów, stanowi
podłoże do ukazania sytuacji społecznej Polaków żyjących na początku
wieku, "Wysadzony z siodła" pan Dominik Cedzyna cały swój wysiłek kieruje
na wykształcenie syna, Piotra. Cel, który obrał, wymaga oszukiwania czy
wręcz okradania podległych panu Cedzynie robotników. Za ich pieniądze
kształci on syna. Ten, gdy dowiaduje się o tym, w jaki sposób miał
możliwość zdobycia wykształcenia, pragnie odwdzięczyć się tym ludziom, a
raczej spłacić dług, który "zaciągnął" u nich jego ojciec. Piotr Cedzyna
wie, że musi odkupić winę ojca. Przeszłość wciąż odgrywa istotną rolę w
teraąniejszości, wpływa na konstruowanie różnorakich postaw,
niejednokrotnie niezgodnych z etyką. Zdeterminowanie działań ludzi
sytuacją (brak pieniędzy na wykształcenie syna) powoduje zniszczenie
człowieka (pan Cedzyna). Zapłata za krzywdę wyrządzoną innym, przyjęcie
postawy nie wyzyskiwacza, ale godnie spłacającego (ojca i własny) dług,
jest jednym z elementów określających moralność jednostki (Doktor Piotr).
