Główni filozofowie europejskiego pozytywizmu i ich koncepcje: 1. Herbert Spencer - ewolucjonizm. Inżynier H. Spencer był uczniem Darwina - nic zatem dziwnego, że propagował ideę ewolucjonizmu, czyli myśl, że cała rzeczywistość podlega stałej zmianie w jednym kierunku i według jednego prawa. Ta ewolucja to rozwój i postęp ludzkości. U podstaw myśli Spencera leży biologia - bowiem wg praw biologii chce on interpretować zjawiska społeczne.
2. Hipolit Taine - determinizm. Francuski myśliciel uważał, że każde zjawisko ludzkiej rzeczywistości jest uwarunkowane (określone, ograniczone) przez zespół czynników, co oznacza, że jest zdeterminowane, bo "determino" znaczy "ograniczam". I tak zdeterminowany przez różne okoliczności jest pisarz, a w konsekwencji także dzieło literackie. Najważniejsze "determinanty" człowieka to: rasa (jakie cechy dziedziczy), środowisko (gdzie się wychowuje) i moment dziejowy (w jakiej chwili historycznej żyje).
3. John Stuart Mill - utylitaryzm. Mill głosił "użyteczność" wszystkich dzieł człowieka, w tym także literatury. Wszystko, co czyni człowiek powinno przynosić pożytek społeczeństwu, nauczać, wychowywać, krzewić ideały moralne itd. Tylko takie działania mają sens.
