Polska winkelriedem narodów stanowi nawiązanie do legendarnego bohatera szwajcarskiego, który, walcząc przeciw Austriakom, skierował na siebie wrogie włócznie, czyniąc w ten sposób wyrwę w szeregach nieprzyjaciela i przechylając szalę zwycięstwa na stronę swych rodaków. Polacy podejmą walkę z wrogiem, która jednak nie doprowadzi do zwycięstwa, ponieważ ofiara jest konieczna, gdy bój toczy się o wolność. Klęska powstania listopadowego, męczeństwo narodu polskiego, katorga uczestników zbrojnego czynu, carskie represje - wszystko to miało być oczyszczającym cierpieniem Polaków jako wybranego przez Boga narodu, który zbawi świat. Hasło to wygłasza Kordian podczas monologu na szczycie Mont Blanc.
Mesjanizm Polski w Widzeniu Księdza Piotra (Dziady, cz.III). Ksiądz Piotr przeżywa mistyczne uniesienie, podczas którego widzi losy Polski oraz odczytuje jej przyszłość. Cierpiąca Polska przyrównana jest w nim do umęczonego Chrystusa, zaś jej tragiczna historia symbolizowana jest w widzeniu jako Droga Krzyżowa. Jednak śmierć i ofiara niewinnych Polaków staną się w przyszłości odkupieniem grzechów całego świata.
