"POWRACAJĽCA FALA" - BOLESŁAW PRUS: Nowela. Niemiec z Brandenburgii Gotlieb
Adler jest właścicielem zyskownej fabryki tkackiej, obok zaś mieszka duchowny protestanckiej parafii Marcin Bohme.
Akcja rozgrywa
się na ziemiach polskich. Problemem Adlera jest jego ukochany syn
Ferdynand: lekkoduch, nieuk, legat, który roztrwoniwszy w wielkim świecie
pieniądze powraca do ojca. Ponieważ syn stracił fortunę - ojciec zarządza
plan oszczędności w fabryce, rzecz jasna kosztem obcięcia dochodów
robotników i zwolnienia "przyfabrycznego" lekarza. Syn bawi się
świetnie, zwiększa swoje wydatki, bałamuci córkę pastora, hula z
miejscowymi lekkoduchami. Tymczasem w fabryce wrze wytężona praca, a
przewodzi w niej Gosławski - zdolny Polak-robotnik, wyzyskiwany jako
świetny fachowiec. Gosławski marzy o własnym warsztacie i o dobrobycie
rodziny, którą bardzo kocha. Niestety, skutkiem przepracowania ulega
wypadkowi - maszyna urywa mu rękę, a z braku lekarza i prawidłowej pomocy,
robotnik umiera. Pastor Bohme ostrzega Adlera, pokazując mu fale na
wodzie, zjawisko, że fala czasem odbija się od brzegu i powraca. "Fala
krzywdy" też może powrócić... I powraca: młody Adler wdaje się w kłótnię,
wyzywa miejscowego szlachcica na pojedynek i ginie. Stary Adler traci sens
życia: wszystko, co stanowiło dlań wartość odeszło (bo syn był jego
największą miłością). Podpala swoją fabrykę i ginie w jej zgliszczach.
